stara pravoslavna crkva sarajevo

Muzej Stare srpske pravoslavne crkve u Sarajevu nastao je iz njene riznice. Za otvaranje Muzeja posebno je zaslužan crkveni tutor Jeftan Despić. Na ideju da se riznica pretvori u Muzej Despić je došao 1889. godine posle otvaranja Zemaljskog muzeja u Sarajevu. Da bi se ova ideja realizovala preuređen je gornji sprat magaze u crkvenoj porti, s desne strane od jugoistočnog ulaza u avliju prema ulici. Prostoriju u koju su smješteni muzejski eksponati osvetio je u nedelju 13. maja 1890. godine mitropolit Đorđe Nikolajević. Tim povodom je pročitana objava Crkvene opštine u kojoj se između ostaloga kaže:

“Muzeji su od vrlo velike važnosti i za izučavanje i proučavanje prošlosti i istorije narodne. Već mi u ovom našem muzeju u Staroj crkvi imamo lijepih stvari, koje nam kazuju prošlost sarajevsku. No da bi muzej baš potpuno odgovorio svome imenu, nužno je, da i narod pritekne u pomoć, jer kad svaki po krajcaru daruje za časak se nabere forinta, – tako isto će biti i ovdje. Ako svako po nešto priloži, mi ćemo imati krasan muzej, koji će našem srpskom narodu u Sarajevu na diku i ponos služiti, a strani svijet uvidjeće, da smo imali lijepu prošlost, a mi svi ćemo se onda truditi, da stvorimo još ljepšu budućnost. No ovaj naš muzej ima još jednu stranu, što drugi muzeji nemaju, a to je: ovo je crkveni muzej, i kogod što priloži, ne daruje samo muzeju, nego prilaže našoj crkvi, a time čini dobra djela i milostinju našoj svetoj crkvi.”

U prvobitnoj prostoriji Muzej će ostati do 1939. godine. Tada je jedna crkvena magaza u kompleksu crkvenih zgrada oko Stare crkve preuređena za potrebe Muzeja. U novu prostoriju prenjeti su dotadašnji muzejski predmeti i pridodati novi iz crkava i od privatnih priložnika. Predmete su stručno obradili, uredili i izložili Vladimir Skarić, direktor Zemaljskog muzeja u Sarajevu uz saradnju sa prof. Đokom Mazalićem i Darinkom Despić. Popis eksponata izvršio je Vladimir Skarić.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata Stara crkva i Muzej nisu stradali niti opljačkani, zahvaljujući brizi dr Joza Petrovića, ondašnjeg direktora Zemaljskog muzeja.

Pošto prostorija u kojoj je smješten Muzej nije zadovoljavala počelo se razmišljati 1954. godine da se za potrebe Muzeja adaptira bivša srpska osnovna škola, sa ulazom iz crkvene porte. Međutim, od ovog plana se odustalo pa je izvršeno proširenje muzejskih prostorija u prizemlju. Radovi su završeni krajem 1958. godine kada je Muzej ponovo otvoren sa drugom muzeološkom postavom, koju su priredili Petar Momirović, tadašnji kustos muzeja i prof. Svetozar Dušanić, upravnik Muzeja SPC.

Novo proširenje Muzeja izvršeno je 1975. godine. Te godine je denacionalizovana zgrada tzv. „Daire” a potom je adaptirana za potrebe Muzeja. Postavku Muzeja izvršio je protojerej-stavrofor Slobodan Radović, paroh sarajevski i istoričar umjetnosti. Muzej je posvećen sv. Prvomučenici Tekli. Predmeti koji se čuvaju u crkvenom Muzeju mogu se podijeliti na: stare umjetničke slikarske radove, stare rukopisne i štampane knjige, crkvene tkanine i vez, metalne predmete, bogoslužbene utvari, stari novac, etnografske rekvizite votivnog karaktera, starinsko oružje, rukotvorine duborezačke veštine i zbirku obrađenog kamena.

Najbrojniji predmeti u Muzeju su slikarski radovi domaćih i stranih slikara. Pomenućemo neke: desno krilo carskih dveri manastira Banje kod Priboja sa likom Sv. Bogorodice iz XVI veka, Sv. Kirijak Otšelnik remek-delo iz XVII veka, oštećena ikona Sv. Jovana Preteče od Maksima Tujkovića, Sv. Stefan Dečanski, rad baroknog majstora Jovana Hadži-Petrovića iz 1797. godine. Ikone italokritske škole: Deisis – Moljenje, čitav niz ikona Sv. Bogorodice, radovi nepoznatih italokritskih majstora, Poklonjenje mudraca, rad nepoznatog majstora venecijanskog ili dalmatinskog slikarstva itd.

U muzeju se čuva veći broj rukopisnih i štampanih crkvenih knjiga velike istorijske i umjetničke vrijednosti. Tu je prije svega Sarajevska Krmčija na pergamentu iz prve polovine XIV vijeka, zatim Siloanovo Jevanđelje kraj XIV vijeka, Život Sv. Save od Teodosija, prepisao ga dijak Vladislav 1508. godine u Mileševi. Od štampanih knjiga sačuvana su dva Cetinjska oktoiha Đurđa Crnojevića iz 1493/94. godine kao i Psaltir iz manastira Mileševe. Od tekstilnih stvari ima dosta vezova, odeždi od zlatnog brokata, crkvenih draperija, vezenih i tkanih pojaseva sa paftama. Metalni predmeti: okovani krstovi iz XVII i XVIII veka, ručne kadionice, panagijari, petohljebnice, domaća i mletačka kandila. Što se tiče novca u Muzeju se čuva priličan broj sitnog dubrovačkog, turskog, mletačkog i novijeg austrijskog i srpskog novca. Predmeti od drveta i obrađenog kamena su malobrojni.

Prve pisane podatke o Riznici u Sarajevu izneo je Giljferding a prvu monografiju posvećenu Riznici Stare crkve napisao je 1936. godine dr Lazar Mirković, profesor Bogoslovskog fakulteta u Beogradu.

sarajevo

Muzeji u Sarajevu

header-pic2
vmc antena sarajevo
vmc rsg

vipservice

Promo materijali - download


powered by MGE & NCU