Hidrografija Bosne i Hercegovine

Hidro karta Bosne i Hercegovine

Hidrografska i hidrološka raznolikost Bosne i Hercegovine rezultat je veoma složenih prirodnih komponenata, među kojima su najvažnije: klimatske karakteristike, zatim geološke i reljefne karakteristike. Bosna i Hercegovina pripada umjereno vlažnim oblastima. Na području naše zemlje godišnje se izluči nešto više od 61,5 milijardi m3 padavinske vode. 43 milijarde m3 vode slije se u tokove Bosne i Hercegovine. Dužina vodotoka u Bosni i Hercegovini, dužih od 10 km iznosi 9 000 km, od čega na granične vodotoke otpada 930 km. Bosanskohercegovački riječni tokovi pripadaju slivovima Crnog i Jadranskog mora.

Crnomorski sliv

Površina Crnomorskog sliva na teritoriji Bosne i Hercegovine iznosi 35700 km2 ili oko 70% teritorije Bosne i Hercegovine. Ovom slivu pripadaju najveće rijeke. Osnovu ovog sliva čini rijeka Sava. Ona odvodnjava najveći dio rijeka sa područja Bosne i Hercegovine. Njene pritoke su: Una sa Sanom, Vrbas, Ukrina, Bosna, Tolis, Tinja, Brka, Lukavac i Drina.
Sava u prosječno vlažnoj godini prima sa teritorija BiH oko 940 m3, što iznosi oko 50% njenog godišnjeg proticaja.9 Na režim Save nizvodno od Jasenovca pa do Rače utiču njene veće pritoke iz BiH koje u osnovi imaju nivalno-pluvijalni režim.
Godišnja raspodjela padavina uslovila je podjelu hidrološke godine na dva najednako duga perioda: na duži vlažniji period, koji na Savi i pritokama traje sedam mjeseci od oktobra do maja i kraći, sušni period od maja do početka oktobra. Pod uticajem nivalnog faktora u slivu Save sve pritoke imaju maksimalne vodostaje u aprilu. Izuzetak je jedino rijeka Bosna koja ima maksimalni vodostaj u martu iako je njen vodostaj u aprilu također visok.
Najniži su vodostaji na Savi i njenim pritokama od augusta do septembra. Pros-ječni godišnji proticaj Une kod Bosanskog Novog iznosi 220 m3/s i Vrbasa kod Deli-bašina sela 110 m3/s. Proticaj Bosne kod Modriče je 206 m3/s, a Drine u okolini Više-grada 332 m3/s. Najrazvijeniji je hidrografski sistem Drine.
Njen sliv zahvata 19 570 km2, od toga Bosni i Hercegovini pripada 7 200 km2 ili 36,8% od ukupnog sliva. Od svog nastanka kod Višegrada Tare i Pive Drina sa teritorije Bosne i Hercegovine prima pritoke: Sutjesku, Bistricu, Osanicu, Praču, Žepu, Drinjaču, Sapnu, Lokanjsku rijeku i Janju s lijeve strane. S desne strane prima pritoke Jadar i Čehotinu. Rijeka Bosna ima površinu sliva 10 460 km2 i u potpunosti pripada Bosni. Sliv Vrbasa zahvata oko 6 130 km2. površina njenog sliva je redukovana zbog kraških polja. Una slivom, bez sane ima površinu sliva od 9 640 km2.10

Jadranski sliv

Sliv Jadranskog mora obuhvata područje južnog i jugozapadnog dijela Bosne i Hercegovine. ima površinu od 12 410 km2 ili oko 30% teritorije Bosne i Hercegovine. Rijeka Neretva je jedina jadranska pritoka koja se površinom probija do mora, za razliku od ponornica, od kojih je najviša Trebišnjica.
Neretva je izvorištem vezana za prostor srednje Bosne, u podgorini Lelije i Zelengore. Visinska razlika izvor-ušće je 135 m. Površina sliva je 7 390 km2 ili oko 90% teritorija Bosne i Hercegovine. Dužina sliva Neretve je 238 km, od kojih samo 20 km pripada republici Hrvatskoj. Prosječni godišnji proticaj je 38 m3/s. Vodostaji su najveći u aprilu i decembru, a najniži u augustu. Pritoke Neretve su: Rama, Rakitnica, Ugrovača, Buna, Bunica, Bregava, Tihaljina i Trebižata.
Trebišnjica je jedna od najdužih ponornica u Evropi. Površina njenog sliva iznosi 2 720 km2, sa oticajem od 50 m3/s. Sliva Trebišnjice leži u najkršovitijoj i najkišovitijoj oblasti Bosne i Hercegovine, zbog čega ima specifično hidrografsko-hidrološke karakteristike. Ona se po svojim osobinama podudara sa svim ponornicama koje se pojavljuju u kraškim poljima, kako istočne tako i zapadne Hercegovine. osim ponora u njenom se koritu javljaju i estavele, te izvori potajnica. Njeni izvori kod Gatačkog polja su potopljeni, a to su bila izdašna vrela. Do Lastve teče meridijanski veoma uskom kisurom, a dalje sve do Hutova blata, odakle mijenja pravac kretanja u uporednički i Dinarski, gdje ponire na nadmorskoj visini od 224 m.

Jezera

Hidro karta Bosne i Hercegovine

Jezera na teritoriji Bosne i Hercegovine imaju basene koji su postali na različite načine. Dijele se na prirodna i vještačka. Prirodna jezera su zastupljena u svim visinskim nivoima i pretežno su vezana za morfoskulpturne oblike u reljefu Zemljine površine, ali i na tektonskoj predispoziciji. Prirodna planinska jezera su rasprostranjena u gorsko-planinskim predjelima. Obično leže na granici šume i planinskih rudina – pašnjaka. Nastala su oko ponora i uzvodno od njih, različitim erozionim procesima. Ovom tipu jezera pripadaju jezera na Zelengori: Štirinsko, Kotlaničko, Kladopoljsko, Borilovačko; Treskavici: Veliko, Malo, Blatno, Bijelo jezero; na Bjelašnici: Blatačko; na Vranici Prokoško; na Šatoru Šatorsko i dr. Drugi tip prirodnih jezera su ona u kraškim poljima. Ovom tipu pripadaju jezero u Glamočkom polju, Blidinje jezero između Čvrsnice i Vrana, Kukavičko u Kupreškom polju.

Vještačka jezera su izgrađena na većim rijekama: Drine, Vrbasa, Neretve, Trebišnjice, te u kraškim poljima: u Livanjskom i Popovom polju. Da Drini se nalaze tri vještačke akomulacije koje služe za proizvodnju električne energije. To su: Zvorničko jezero, Peručačko jezero, Višegradsko jezero. Na Neretvi postoji pet akomulacionih jezera, a to su: Jablaničko jezero, Grabovica jezero, Salakovac jezero, jezero u Bijelom polju i Ramsko jezero. Bilećko jezero i Trebinjsko su na Trebišnjici. U kraškim poljima izgrađena je najveća vještačka akomulacija, pretvorena u Buško jezero. Posebno je značajno Modračko jezero u aluvijalnoj ravni Spreče, koje je izgrađeno radi potreba industrije.

HIDROGRAFIJA BOSNE I HERCEGOVINE

Enes Sarač, direktor Fed. hidrometeorološkog zavoda


 

RESURSI BOSNE I HERCEGOVINE

Enes Sarač, direktor Fed. hidrometeorološkog zavoda

header-pic2
vmc antena sarajevo
vmc rsg

vipservice

Promo materijali - download


powered by MGE & NCU